علت روشن‌شدن چراغ هشدار فرمان برقی چیست؟ راهنمای نگهداری EPS در خودروهای جدید

علت روشن‌شدن چراغ هشدار فرمان برقی چیست؟ راهنمای نگهداری EPS در خودروهای جدید

در خودروهای نسل جدید، سیستم فرمان کمکی برقی یا همان EPS (Electric Power Steering) جایگزین پمپ‌ها و شیلنگ‌های هیدرولیکی سنتی شده است. این سیستم علاوه بر کاهش مصرف سوخت و حذف روغن هیدرولیک، رانندگی نرم‌تر و هوشمندانه‌تری را فراهم می‌کند. با این حال، بروز هرگونه اختلال در مدارها یا سنسورهای این سیستم باعث روشن شدن چراغ هشدار EPS روی صفحه کیلومتر (کلاستر) می‌شود.

روشن شدن این چراغ هشدار به این معناست که سیستم کمکی برقی از مدار خارج شده یا با خطایی جدی مواجه است. در این راهنمای تخصصی پلتفرم «کارگردان»، دلایل اصلی فعال شدن چراغ هشدار فرمان برقی، عواقب آن و روش‌های اصولی نگهداری از سیستم EPS را بررسی می‌کنیم.

سیستم فرمان برقی (EPS) چگونه کار می‌کند؟

برخلاف سیستم‌های هیدرولیک که با فشار روغن کار می‌کنند، سیستم EPS شامل یک موتور الکتریکی (معمولاً روی ستون یا جعبه فرمان)، یونیت کنترل الکترونیکی (ECU) و سنسورهای گشتاور و زاویه فرمان است. این سنسورها میزان نیروی وارده از سمت دست راننده و جهت چرخش را اندازه‌گیری کرده و موتور الکتریکی به تناسب سرعت خودرو، نیروی کمکی لازم را به چرخ‌ها اعمال می‌کند.

مهم‌ترین دلایل روشن شدن چراغ هشدار EPS

۱. افت ولتاژ و ضعف باتری یا دینام

موتور الکتریکی فرمان برقی آمپراژ بالایی از سیستم برق خودرو مصرف می‌کند. اگر باتری ضعیف باشد یا دینام ولتاژ پایداری تولید نکند، یونیت EPS برای محافظت از سایر بخش‌های برقی و به دلیل کمبود ولتاژ، غیرفعال شده و چراغ هشدار روشن می‌شود.

۲. خرابی سنسور گشتاور (Torque Sensor) یا زاویه فرمان (SAS)

سنسور گشتاور حساس‌ترین بخش سیستم فرمان برقی است که میزان چرخش غربیلک را اندازه‌گیری می‌کند. خرابی، کثیفی یا از کالیبره خارج شدن این سنسور و سنسور زاویه فرمان باعث ارسال داده‌های اشتباه به ECU و در نتیجه روشن شدن چراغ خطا می‌شود.

۳. داغ شدن بیش از حد موتور برقی (Overheating)

چرخاندن مداوم فرمان در حالت درجا، نگه داشتن طولانی‌مدت فرمان در انتهای کورس (قفل کردن فرمان) یا رانندگی سنگین در مسیرهای مارپیچ می‌تواند باعث افزایش دمای موتور EPS شود. در این وضعیت، سیستم وارد حالت حفاظت حرارتی شده و تا زمان خنک شدن موتور، چراغ هشدار را روشن نگه می‌دارد.

۴. قطعی یا اتصالی در سیم‌کشی و سوکت‌ها

نفوذ آب، گرد و غبار، لرزش‌های مداوم یا سولفاته شدن سوکت‌های ارتباطی میان یونیت فرمان، سنسورها و جعبه‌فیوز می‌تواند ارتباط شبکه CAN را مختل کرده و خطای EPS ایجاد کند.

۵. خرابی یونیت کنترل (EPS ECU) یا موتور الکتریکی

سوختن بردهای الکترونیکی داخلی، استهلاک زغال‌های موتور برقی یا نیم‌سوز شدن سیم‌پیچ موتور از دلایل سخت‌افزاری اصلی هستند که نیازمند تعمیر تخصصی یا تعویض مجموعه فرمان خواهند بود.

آیا رانندگی با چراغ روشن EPS خطرناک است؟

بله، هنگامی که چراغ EPS روشن می‌شود، نیروی کمکی برقی قطع شده و فرمان به شدت سفت و سنگین می‌شود. اگرچه سیستم مکانیکی همچنان ارتباط چرخ‌ها با فرمان را حفظ می‌کند، اما چرخش ناگهانی غربیلک در سرعت‌های پایین، پیچ‌های تند یا هنگام پارک کردن بسیار دشوار و حادثه‌ساز خواهد بود.

راهنمای نگهداری و پیشگیری از خرابی سیستم EPS

• بررسی دوره‌ای سلامت باتری و دینام: ولتاژ شبکه برق خودرو را همیشه در محدوده استاندارد نگه دارید.
• پرهیز از نگه داشتن طولانی فرمان در حالت قفل: فرمان را برای بیش از چند ثانیه در انتهای چپ یا راست نگه ندارید.
• اجتناب از چرخاندن فرمان هنگام خاموش بودن خودرو یا توقف کامل: چرخاندن فرمان درجا فشار مضاعفی به موتور و مفصل‌های جلوبندی وارد می‌کند.
• کالیبراسیون سنسور زاویه فرمان پس از میزان فرمان: هر بار که تنظیم جلوبندی و میزان فرمان انجام می‌دهید، سنسور زاویه فرمان باید با دیاگ تخصصی کالیبره شود.
• محافظت در برابر نفوذ آب: از شستشوی مستقیم با فشار آب روی قطعات برقی جعبه فرمان و یونیت‌ها خودداری کنید.