علائم خرابی پلوس وبریدن آن حین حرکت

علائم خرابی پلوس و بریدن آن حین حرکت؛ راهنمای فوق جامع عیب‌یابی، نجات در جاده و تعمیر اصولی

1. پلوس چیست و چرا قلب سیستم انتقال قدرت است؟

در خودروهای دیفرانسیل جلو، موتور و گیربکس در جلو قرار دارند و باید نیرو را به همان چرخ های جلویی بدهند که هم بالا و پایین می روند و هم فرمان می گیرند. پلوس این کار غیرممکن به نظر رسیده را ممکن می کند. این میله فولادی با دو مفصل سرعت ثابت در دو سر، نیرو را بدون افت و ضربه منتقل می کند، حتی وقتی فرمان کاملا چرخیده یا چرخ داخل چاله افتاده است.

اگر پلوس نبود، با هر پیچ فرمان باید نیرو قطع می شد. به همین دلیل مهندسان آن را یکی از هوشمندانه ترین قطعات خودرو می دانند. خرابی آن یعنی قطع ارتباط موتور و جاده.

2. آناتومی کامل پلوس

سرپلوس سمت چرخ (Outer CV Joint)

مفصل کروی با 6 ساچمه فولادی داخل شیارهای دقیق. بیشترین زاویه را تحمل می کند، تا 45 درجه. هنگام دور زدن، تمام فشار روی همین قطعه است. جنس آن فولاد سخت کاری شده است و داخل آن گریس مخصوص پرفشار و نسوز قرار می گیرد. ساییدگی شیارها باعث تق تق می شود.

مشعلی سمت گیربکس (Inner Joint / Tripod)

مفصل سه شاخه کشویی که علاوه بر چرخش، حدود 3 تا 5 سانتی متر حرکت طولی دارد تا تغییر فاصله گیربکس تا چرخ در دست اندازها را جبران کند. خرابی آن لرزش و کوبش می سازد نه تق تق.

میله واسط (Shaft)

میله فولادی با عملیات حرارتی که تاب برداشتن آن بر اثر ضربه، علت لرزش های مرموز است. ترک مویی آن با چشم دیده نمی شود.

گردگیر (Boot)

پوشش آکاردئونی لاستیکی یا ترموپلاستیک. ارزان ترین قطعه و مهم ترین محافظ. دو نوع دارد: گردگیر کوچک سمت چرخ و گردگیر بزرگ سمت گیربکس. پارگی آن شروع شمارش معکوس برای مرگ پلوس است.

خار، مهره، بست و کاسه نمد

خار فنری مشعلی را در گیربکس قفل می کند. مهره سرپلوس با گشتاور 220 تا 280 نیوتن متر سفت می شود. شل بودن آن باعث لقی و خرابی توپی چرخ هم می شود.

3. انواع پلوس در خودروهای بازار ایران

• پراید، تیبا، کوییک، ساینا: پلوس کوتاه و سبک، سرپلوس 19 تا 21 خار. خرابی شایع به دلیل کیفیت گردگیر و فشار بار.
• پژو 405، سمند، دنا، شاهین، سورن: پلوس بلندتر و قوی تر، مشعلی بزرگ تر. لرزش مشعلی در این گروه شایع تر است.
• پژو 206، 207، رانا: فضای تنگ موتور باعث داغ شدن گردگیر و پارگی زودرس.
• خودروهای چینی (ام وی ام، چری، جک، لیفان): حساس به ضربه و کیفیت گریس. حتما قطعه اصلی شرکتی استفاده شود.
• خودروهای اتومات و توربو (دنا پلاس توربو، شاهین اتومات، تارا): گشتاور بالا، فشار بیشتر. تاخیر در تعویض گردگیر مساوی با مرگ سریع سرپلوس.
• شاسی بلند و دو دیفرانسیل: 4 پلوس جلو و عقب. آفرود و گل و لای دشمن گردگیر است.

4. چرخه عمر خرابی پلوس؛ از سلامت تا بریدن

خرابی پلوس معمولا 4 مرحله دارد: مرحله 1: پارگی ریز گردگیر و نشت کم گریس، بدون صدا. مرحله 2: ورود گرد و خاک و آب، خشک شدن گریس، صدای خفیف فقط در دور کامل. مرحله 3: ساییدگی ساچمه و شیار، تق تق در پیچ های عادی + لرزش + تقه شروع حرکت. مرحله 4: شکست ساچمه یا میله و بریدن کامل. فاصله مرحله 2 تا 4 گاهی فقط 5 تا 15 هزار کیلومتر است. یعنی سهل انگاری چند ماهه مساوی با توقف در جاده.

5. 12 علامت خرابی پلوس که باید جدی بگیرید

1 تا 4: صداها

تق تق هنگام دور زدن: امضای سرپلوس. اول در پارکینگ، بعد در هر پیچ. کوبش هنگام شروع حرکت و دنده عقب: لقی مفصل. زوزه ممتد: خوردگی یکنواخت. کلیک هنگام ترمز و گاز پیاپی در ترافیک: خلاصی خار.

5 تا 8: لرزش ها و رفتار فرمان

لرزش 60 تا 100 کیلومتر وابسته به گاز: مشعلی. گیجی فرمان هنگام شتاب: لقی نامتقارن. کشیدن به یک سمت: اختلاف مقاومت دو پلوس. لرزش پدال گاز: انتقال ارتعاش از میله تاب برداشته.

9 تا 12: نشانه های چشمی و بویایی

گریس پاشیده پشت رینگ و گلگیر: گردگیر پاره. چکه واسکازین از سمت گیربکس: خرابی کاسه نمد مشعلی. بوی گریس سوخته: پاشیدن گریس روی اگزوز. روشن شدن ABS: جابه جایی حلقه ABS روی سرپلوس لق.

6. تفاوت سرپلوس و مشعلی + تست چپ و راست

سرپلوس با پیچ فرمان درد می گیرد، مشعلی با گاز و سرعت. برای تشخیص چپ و راست: در دایره به چپ، پلوس راست زیر بار است. پس صدای بیشتر در گردش به چپ یعنی خرابی راست. اما اگر هر دو خراب باشند این قاعده به هم می ریزد. بهترین تست: خودرو روی جک، دنده خلاص، یک دست میله و دست دیگر چرخ؛ لقی چرخشی بیش از چند درجه یعنی مفصل خراب است.

7. 10 علت اصلی بریدن پلوس حین حرکت

1. پارگی گردگیر و کارکرد خشک طولانی - شایع ترین علت با سهم بالای 70 درصد
2. شتاب ناگهانی و لانچ با فرمان کاملا چرخیده
3. افتادن در چاله عمیق، برخورد به جدول و تصادف چرخ
4. قطعه تقلبی، گریس نامناسب و نصب غیراصولی
5. خواباندن غیراستاندارد، رینگ بزرگ و اسپیسر
6. بکسل سنگین و اضافه بار در سربالایی و خاکی
7. کارکرد بالای 150 هزار کیلومتر بدون بازدید
8. کم بودن واسکازین گیربکس و خرابی کاسه نمد
9. شل بودن مهره سرپلوس و نیم جا رفتن خار مشعلی
10. رانندگی خشن مداوم، ترمز و گاز ناگهانی و دور زدن نمایشی

8. لحظه بریدن دقیقا چه می شود؟

اول صدای ترق بلند، بعد دور موتور بالا می رود ولی سرعت زیاد نمی شود. در دیفرانسیل جلو عملا خودرو می ایستد چون دیفرانسیل نیرو را به سمت بریده می فرستد. اگر میله جدا و آویزان شود ممکن است به شلنگ ترمز، سیم ABS، گردگیر دیگر سمت و کارتل ضربه بزند. فرمان و ترمز کار می کنند پس وحشت نکنید. ادامه گاز دادن صفحه کلاچ و گیربکس اتومات را می سوزاند.

9. اقدامات اضطراری قدم به قدم

در شهر:

فلاشر، حرکت به راست، توقف در جای امن، ترمزدستی + سنگ پشت چرخ، تماس با امداد.

در اتوبان:

فرمان مستقیم با دو دست، بدون ترمز ناگهانی، ترمز آرام و پیوسته، رفتن به شانه خاکی، مثلث خطر 100 تا 150 متر عقب تر، انتقال سرنشینان پشت گاردریل، تماس با امداد جاده ای. هرگز وسط اتوبان برای هل دادن پیاده نشوید.

در شیب:

چون قفل گیربکس عمل نمی کند، حتما سنگ بزرگ پشت چرخ سالم بگذارید و فرمان را به سمت کوه بچرخانید.

10. تشخیص در خانه و تعمیرگاه

در خانه: تست دایره در پارکینگ، تست شتاب در خط مستقیم، بازدید چشمی گردگیر با چرخاندن کامل فرمان، فیلم گرفتن با موبایل از صدا. در تعمیرگاه: بررسی روی جک، کنترل لقی، بررسی واسکازین، کنترل مهره با ترکمتر، تست جاده توسط مکانیک. هنگام خرید خودروی کارکرده حتما پلوس جزو کارشناسی باشد؛ تعویض جفت پلوس در برخی خودروها هزینه بالایی دارد.

11. تعمیر یا تعویض؟ + راهنمای هزینه

فقط گردگیر پاره و بدون صدا: تعویض جفت گردگیر + شستشو + گریس مرغوب. ارزان ترین و عاقلانه ترین حالت.

صدای تق تق: تعویض سرپلوس + گردگیر نو + خار و بست نو. مشعلی سالم نیازی به تعویض ندارد.

لرزش شدید و لقی زیاد: تعویض پلوس کامل. تعمیر مشعلی فرسوده دوام ندارد.

بریدن و آسیب گیربکس: تعویض پلوس + بررسی پوسته گیربکس، کاسه نمد، توپی و بلبرینگ چرخ. گران ترین حالت.

12. راهنمای خرید جنس خوب و تشخیص تقلبی

• تعداد دندانه، طول، چپ و راست و ABS دار بودن را با نمونه قدیمی مطابقت دهید.
• برند معتبر با ضمانت کتبی بخرید. پلوس خیلی ارزان بدون جعبه و هولوگرام مشکوک است.
• وزن، پرداخت سطح ساچمه و کیفیت گردگیر همراه را مقایسه کنید. گردگیر خشک و بدبو بی کیفیت است.
• گریس مخصوص پلوس پایه لیتیم پرفشار استفاده کنید، نه گریس معمولی.
• مهره و خار نو ببندید و با ترکمتر سفت کنید.
• بعد از نصب، بالانس و تنظیم فرمان را کنترل کنید.

13. 20 روش افزایش عمر پلوس

14. نکات ویژه خودروهای پرتردد ایران

در پراید و تیبا گردگیر زودتر خشک می شود؛ سالی یک بار بازدید لازم است. در پژو و سمند مشعلی به لرزش حساس است و واسکازین باید مرتب چک شود. در دنا و شاهین توربو از لانچ بپرهیزید. در خودروهای چینی فقط قطعه شرکتی ببندید. در مناطق گرم و کویری عمر لاستیک گردگیر نصف می شود.

15. اشتباهات رایج

• پشت گوش انداختن صدای خفیف
• گریس زدن بدون تعویض مفصل ساییده
• خرید پلوس دست دوم بدون تست
• چند بار بالانس بیهوده به جای بررسی مشعلی
• بکسل کردن با پلوس بریده
• جوش دادن پلوس بریده؛ ممنوع و خطرناک

جمع بندی

پلوس با یک گردگیر چند صد هزار تومانی محافظت می شود، اما بی توجهی به آن میلیون ها تومان خسارت و حتی خطر جانی در جاده می سازد. تق تق یعنی سرپلوس، لرزش با گاز یعنی مشعلی، چربی پشت رینگ یعنی فرصت طلایی نجات. همین امروز خودرو را بررسی کنید و این راهنمای سایت کارگردان را برای دیگران هم بفرستید.